8 Φεβ 2008

Βουτιά στο παρελθόν

Επισκέφθηκα σήμερα το παλιό αρχοντικό της θείας μου Μαρίας Λεμπιδάκη στο Βραχάσι, το οποίο έχει ανακαινίσει και ετοιμάζεται να το μετατρέψει σε λαογραφικό - ιστορικό μουσείο, έχοντας συλλέξει δεκάδες αντικείμενα της τοπικής καθημερινότητας των περασμένων αιώνων. Τα αντικείμενα που είδα και μπόρεσα να φωτογραφίσω μου θύμισαν το σπίτι των παππούδων μου, όπου πέρασα κάποια από τα πρώτα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που είχα τη δυνατότητα να έρθω σε επαφή -έστω τόσο αχνή- με ένα τρόπο ζωής και μια καθημερινότητα αιώνων που δυστυχώς χάθηκε ανεπιστρεπτί μέσα σε δυο δεκαετίες. Ιδού μερικά αντικείμενα αυτής της καθημερινότητας:

Ο "καμπανός". Φορητή ζυγαριά, με την οποία ζύγιζαν φρούτα, σιτάρι, αλεύρι, αλλά και σακιά μεπατάτες, χαρούπια κλπ:

Πήλινο κιούπι στο οποίο φύλαγαν μέλι. Προσέξτε την πτυχή γύρω από το σκέπασμα. Στην πτυχή αυτή έβαζαν νερό για να πέφτουν μέσα τα μερμύγγια που θα επιχειρούσαν να "γλυκαθούν" από το μέλι.
Μεταλικό σίδερο, η"στιρέλα" της εποχής. Έβαζαν μέσα κάρβουνα και σιδέρωναν τα ρούχα.

Μεταλική ζυγαριά, για το ζύγισμα μικρότερων ποσοστήτων (έως 15 κιλά, όπως αναγράφεται).
Σε πρώτο πλάνο ο σοφράς, το ξυλίκι και η πετρολεκανίδα. Ο σοφράς είναι χαμηλό ξύλινο τραπεζάκι, που το χρησιμοποιούσαν ταν τα σημερινά τραπεζάκια σαλονιού. Με το ξυλίκι άνοιγαν φύλο, ενώ η πετρολεκανίδα ήταν πήλινη λεκάνη που τη χρησιμοποιούσαν στις δουλειές της κουζίνας. Σε δεύτερο πλάνο διακρίνεται η "παραστιά", το τζάκι της κουζίνας (η εστία) με τα διάφορα μαγειρικά και κουζινικά είδη:

Το "αργαστήρι" ή "αργαλειός", αναπόσπαστο στοιχείο της γυναικείας καθημερινότητας στην παλιά Κρήτη. Έχει υφάνει αμέτρητα κοριτσίστικά όνειρα για μια καλύτερη ζωή με ένα άξιο ντελικανή.
Το πλυντήριο της εποχής, η παραστιά της μπουγάδας στην αυλή του σπιτιού.
Ο "χειρόμυλος", χειροκίνητος μύλος για το άλεσμα μικρών ποσοτήτων κριθαριού ή σιταριού:

Σταμνιά για τη φύλαξη του πόσιμου νερού. Προσέξτε ότι τα στόμια είναι κλεισμένα με αστιβίδες, ένα είδος θάμνου που διαφύλασε την προστασία του νερού από ανπιθύμητους επισκέπτες, από έντομα έως οικόσιτα.

10 σχόλια:

  1. Τι ωραία!
    Και εγω οποτε ταξιδεύω, όπου συναντώ λαογραφικά μουσεία, πάντα τα επισκέφτομαι!
    Καλώς σε βρήκα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τι ωραία!
    Και εγω οποτε ταξιδεύω, όπου συναντώ λαογραφικά μουσεία, πάντα τα επισκέφτομαι!
    Καλώς σε βρήκα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλή ιδέα το πέρι λαογραφικού μουσείου. Έχουμε κι εμείς διάφορα αντικείμενα (δυστυχώς πολλά έχουν πεταχτεί), αλλά κάπου μες το χάος της αποθήκης μου νομίζω υπάρχει και ένα κιούπυ για μέλι, παρόμοιο με αυτό της φώτο.
    Πώς θα κάνει το μουσείο? Σε στυλ ιδιωτικό, ή δωρεά στο δήμο? Όπως και να'χει πάντως, μπράβο της.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Γιωργία, το μουσείο θα είναι ιδιωτικό, και νομίζω ότι είναι καλύτερα έτσι. Εδώ στην Κρήτη υπάρχουν πολλά τέτοια ιδιωτικά μουσεία, άλλα εμπορικά και άλλα απλά από μεράκι. Ένα από τα πιο εμπορικά μουσεία της ελλάδας βρίσκεται κοντά στην περιοχή μας, στην Χερσόνησο, και ονομάζεται "λυχνοστάτης". Μπορείς να το δεις στη διεύθυνση http://www.lychnostatis.gr/.

    Η θεία μου δεν το κάνει για εμπορικούς λόγους, αλλά καθαρά από μεράκι, αφού εκτός από τα αντικείμεν έχει στην κατοχή της σπουδαίο οικογενειακό αρχειακό υλικό από τον 19ο αιώνα, μέχρι και οθωμανικές επιστολές σε αραβική γραφή. Σίγουρα αν αυτά τα δώριζε σε κάποιο δημόσιο οργανισμό δεν θα ήταν σίγουρη για την αξιοποίηση τους και για την τύχη τους.

    Πάντως και τα ιδιωτικά μουσεία που λειτουργούν για εμπορικούς λόγους προσφέρουν πολύ σημαντικά πράγματα στη διαφύλαξη και προβολή της λαογραφικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

    roadartist καλώς ήρθες, και καλά ταξίδια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Μανουσάκη, μας τρέλλανες σήμερα.
    Μύλο,χλαβού,σίδερο έχω κι εγώ στο σπίτι,Τα αλλα επίσης τα έχω δει εδώ γύρω .
    Αλλά αυτό το κιούπι του μελιού με το αυλάκι γιά το νερό...
    ΑΧχχχχχχχχχχ ξέρανε οι άνθρωποι τότε τι κάνανε.
    δ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Και καλά ωρέ παιδί,
    Εσύ από αρχοντικό ίτσ τίποτα;
    δ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. τα περισσότερα τα έχω προλάβει εν χρήσει, Γιώργο. Μέχρι που ήρθε το πλαστικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. σκύλε, εκτός από large και ανανεωτικούλη, σε κόβω και παππούλη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Αειντε άειντεε.
    Τώρα τον πήρες πρέφα τον εσωτερικάκια;
    δ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Όχι, βρε! Ούτε 50 χρονώ έφηβος δεν είμαι! Απλά, στο χωριό μ' άργησε να έρθει το ρεύμα και όλο με κάτι τέτοια βολευόμασταν το καλοκαίρι στις διακοπές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή